NaturalnaMedycyna

Rokitnik

W starożytnej Grecji rokitnik ceniony był głównie jako przysmak i środek leczniczy dla koni. Młode liście i pędy rośliny dodawane do paszy sprawiały, że zwierzęta szybko przybierały na wadze, a ich sierść była gęsta i bardzo lśniąca. Znalazło to odzwierciedlenie w nazewnictwie rośliny. Jego nazwa rodzajowa (Hippophaë) składa się z dwóch słów greckich: hippos = koń, phaos = błyszczący.

Rokitnik zwyczajny, rokitnik pospolity, rosyjski ananas (Hippophaë rhamnoides L.) - gatunek rośliny z rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). Występuje w Europie i Azji, aż po Chiny, przede wszystkim upodobał sobie wybrzeża morskie. W Polsce rośnie na wydmach i na klifie nad Bałtykiem, tworząc tam gęste zarośla.

Ma niewielki wymagania glebowe i jest dość odporny na mróz i suszę. Dobrze znosi lekkie zasolenie gleby. Jest rośliną światłolubną i kwasolubną. Zdziczałe formy rosną także w Pieninach. Ponieważ nie przeszkadza mu zanieczyszczenie powietrza jest często sadzony, jako roślina ozdobna w miejskich parkach i przy ruchliwych ulicach.

W indyjsko tybetańskiej medycynie owoce, liście i drewno rokitnika wchodzą w skład dziesięciu złożonych receptur, szeroko rekomendowanych dla leczenia chorób przewodu pokarmowego, zapalenia i ropnia płuc a także jako środek przeciwko krwotokom.

Podczas I wojny światowej w Rosji suszone owoce, mimo ich lekko cierpko-gorzkiego smaku, stosowano zamiast syntetycznej witaminy C.

Lecznicze zastosowanie rokitnika ma długie tradycje. Wodne wyciągi z owoców i liści rokitnika były szeroko stosowane w medycynie starożytnej do leczenia chronicznych chorób żołądka, w kroplach na serce, schorzeniach wątroby, dróg oddechowych, w gośćcu oraz najczęściej przy ropnych porażeniach skóry.
 

Dzisiaj olej rokitnikowy - produkowany w wielu krajach - stosowany jest w medycynie współczesnej do leczenia oparzeń, odmrożeń, odleżyn, gruźlicy skóry, egzemy oraz uszkodzeń skóry i błon śluzowych przez promieniowanie radioaktywne.
 

Surowcem wykorzystywanym w celach leczniczych są owoce a także pestki rokitnika. Rokitnik jest jedną z nielicznych roślin zawierających w miąższu owoców olej tłusty (8 do 12%) oraz prawdziwe bogactwo witamin i mikroelementów. Wśród nich są witaminy z grupy B, witamina E, F, K, P, kwas foliowy, karotenoidy, czyli prowitamina A, antocyjany, flawonoidy, fosfolipidy, sterydy (prowitamina D), garbniki, cukry, kwasy organiczne (cytrynowy, jabłkowy, nikotynowy), oraz makro i mikroelementy takie jak żelazo, bor, mangan i inne. Pestki zawierają do 12,5% oleju tłustego, witaminy B1, B2, i E oraz garbniki. Olej ten ma wysoką wartość odżywczą gdyż zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe.
 

Przetwory z rokitnika są bardzo dobrym źródłem witamin, zwłaszcza witaminy C. Stosuje się je w profilaktyce i leczeniu infekcji bakteryjnych i wirusowych, stanów zapalnych, osłabienia odporności i biegunkach. Olej z owoców rokitnika goi oparzenia, odleżyny, leczy stany zapalne narządów rodnych oraz uszkodzenia i choroby skóry. Z owoców można wytwarzać dżemy, soki, przeciery. Zawiera dużo pektyn, powodujących żelowanie przetworów. Co ciekawe, podczas gotowania witamina C nie ulega rozkładowi, gdyż rokitnik nie posiada enzymu - askorbinazy - rozkładającego tę witaminę.

Przetwory z owoców

Odwar: łyżkę świeżych owoców zalać ¼ l wody. Doprowadzić do wrzenia i trzymać na niewielkim ogniu pod przykryciem przez 20-30 minut, nie dopuszczając do wrzenia. Odcedzić. Pić po pół szklanki dosładzając do smaku miodem.

Nalewka: owoce przepuścić przez sokowirówkę. Zalać czystą wódką tak, aby przykryła owoce. Zażywać po łyżeczce nalewki 3 razy dziennie.

Olej: zmiażdżyć świeże owoce drewnianym tłuczkiem, odcedzić sok i odstawić go na dobę w chłodne miejsce. Na powierzchni soku utworzy się warstwa tłuszczu. Należy delikatnie zebrać go łyżką i wlać do ciemnego, szklanego naczynia. Pić codziennie po jednej łyżce.
 

Odwar z owoców tego krzewu leczy choroby żołądka, odwar z liści - gościec i podagrę, zaś z nasion jest środkiem przeczyszczającym. Odwar z liści, gałązek i owoców - stosowany jako płukanka - przeciwdziała wypadaniu włosów. Sok z owoców rokitnika leczy nadciśnienie, awitaminozę, choroby wirusowe, bakteryjne, stany zapalne narządów wewnętrznych oraz rozstrój żołądka. Ponadto wzmacnia organizm. Można dodać go - pod koniec przygotowywania - do przecierów czy dżemów z dowolnych owoców. Oprócz właściwości leczniczych przetwory zyskają wtedy konsystencję galaretki, kwaskowaty smak i pomarańczowy kolor. Olej z owoców rokitnika ma wszelkie zalety tranu, mogą go zażywać także dzieci.



Grzegorz Kalina

fot: sxc.hu

Czytelnia: